1.5.1.1 Algemeen archiefoverzicht

1. Antwerpen, Rijksarchief

I. Abdijen en kloosters, commanderijen (identificatie toegang: BE-A0511 / T14/018)

Archief van de Kartuizers te Antwerpen (1356-1790)1
- nr. 1: Ver zameling losse stukken. 14de - 18de eeuw (1 pak)
• 1. schenking door Margareta vrouw van Niklaas Vaerdende aan de kartuizers te Antwerpen, 1356 (zie charters Kartuizers Lier)
• 1bis. schrift van 21 bladen met een kopie van een handschrift van de 16de eeuw; verklaring afgelegd door de prior en de kartuizers, in de buurt van Antwerpen, aan de commissaris van Z.M. betreffende de aflossing van de schulden op alle goederen verworven door het klooster sedert 1437, Lier
• 2. testament van de novice Embertus Hellincx, opgemaakt alvorens de geloften uit te spreken, 18 oktober 1677, Antwerpen
• 3. grote reeks huurcontracten van de tijd voor de afschaffing van het klooster, nr. 116 van de inventaris van de Ontvanger van de Domeinen te Antwerpen
• 4. huurcontracten van goederen te Dilbeek en te Sint-Joost-ten-Node,1764-1788, Antwerpen
• 6. omslag met 4 titels van renten ten laste van de Staten van Brabant
• 7. omslag met titels van renten ten laste van de stad Antwerpen, 23 juni 1519, 6 augustus 15?3, 16 januari 1625, 18 augustus 1659, 30 augustus 16?9, 1? april 1669
• 8. omslag met verschillende papieren
• 9. belofte in het voordeel van het klooster. Akte op perkament, 3 maart 16?9 (zie charters)

- nr. 2: Renteboek
titel op de band: "Dry Renteboeck der chartroysen", omdat er 3 verschillende renteboeken in samengebonden werden, nl. die van 1345, 1383 en 1407; opnieuw ingebonden in de 17e-18e eeuw in een bruin lederen band, waarbij men voor- en achteraan 12 folio's in papier uit die tijd heeft bijgevoegd
• eerste renteboek (1345) waarschijnlijk voor het grootste deel verloren gegaan bij de nieuwe inbinding; slechts 2 folio's op perkament overgebleven, die bovendien nog een veel later geschreven korte inhoudstafel van het renteboek van 1383 en enkele gegevens aangaande de aan- en verkoop van goederen en renten tussen 1352 en 1395 bevatten
• tweede renteboek (1383), grotendeels in dezelfde hand, bevattende renten in Antwerpen, gerangschikt volgens de straten, in 2 kolommen met links de naam van degene die de rente moest betalen en rechts het verschuldigd bedrag, met daaronder een korte omschrijving van het goed en in margine de dag, waarop de rente diende betaald (f° LI – f° LXVv); cijnsen, die de bewoners van Het Kiel als herencijns moesten betalen, in 2 kolommen verdeeld met links de cijnsen in geld en hennen en rechts de cijnsen in graan, en daaronder een bondige omschrijving van de goederen en een nauwkeurige aanduiding welk deel van de cijns aan de kartuizers toekwam, en welk deel aan Wouter van der List, die toen de helft der heerlijkheid van Het Kiel bezat (f° LI - f° LXVv); gedetailleerd overzicht van alle gronden, bossen en weiden, die de kartuizers op Het Kiel bezaten, met aanduiding van de grootte, de naam van de huurders, de huurprijs en het laatste jaar der verhuring, gevolgd door de goederen en renten in andere plaatsen rond Antwerpen, begonnen na 11 mei 1385 door dezelfde schrijver (f° LXXIIIv - f° C); op het einde van dit renteboek werden ook enkele gegevens geschreven omtrent schenkingen, aankopen en verkopen uit de periode 1406 tot 1425 met vermelding van de prijs
• derde renteboek, begonnnen op 21 juli 1407 door de schrijver, die ook in het oudste cartularium de renten in Antwerpen en Bergen op Zoom schreef; 32 folio's (f° CV – f° CXXXVII) op papier en perkament in quarto; bevattende erfrenten (tot f° CXXIX) en sommen, die voor de landen, door de kartuizers verhuurd, moesten betaald worden
• lijst van weldoeners ingebonden, van groter formaat als de andere boeken en op gebrekkige wijze versneden, zodat de rentenota's gedeeltelijk verdwenen; 7 folio's (f° CXXXIX – f° CXLVI) op perkament, waarvan slechts de helft beschreven, in 2 kolommen met namen van weldoenerss en hun giften, tot 1410 blijkens de later bijgeschreven titel; er wordt verwezen naar een ongekend voorgaand en een volgend deel; op het einde volgen enkele later toegevoegde namen van weldoeners met overlijdensdatum en plaats waar zij begraven werden

- nr. 7-8: Manualen van de ontvangsten van hun goederen en renten, 1767-1788, twee delen

- nr. 9: Manuaal van de ontvangsten en uitgaven van passieve en actieve renten. 1775-1789, 1 deel

- nr. 10: Nieuw manuaal van de ontvangsten en uitgaven gemaakt door de beheerder C.J.Wouters, 1790, 1 deel

- nr. 11: Manuaal van de betaling van cijnzen en passieve renten en van de ontvangsten van actieve renten van deze gemeenschap, 1713-1715,1 deel

- nr. 12: “Copia lettere magne multorum previllegiorum diversorum ducum et ducissarum domui beate Katherine, ordinis carthusiensium, juxta hantwerpiam concessorum”, 15de eeuw, 1 deel

- nr. 13: Charters. 14de-18de eeuw, 1 pak

- nr. 14: Cartularium2
ingebonden werd in bruin leder, bevat 376 folio's op papier en perkament in quarto
begonnen ca. 1406, met verschillende 15de eeuwse aanvullingen in verschillende handen en een 17de eeuwse aanvulling (fol. 351-363); de oudste akte gaat terug tot 1246
• f° 1-4: leeg
• f° 4-64: goederen en renten buiten Antwerpen
• f° 65-82: privilegiebrieven en oorkonden betreffende de organisatie
• f° 83-219: goederen en renten buiten Antwerpen
• f° 220-227: leeg
• f° 228-296: goederen en renten te Antwerpen
• f° 297-332: goederen en renten te Bergen-op-Zoom en omgeving
• f° 333-350: goederen te Boortmeerbeek
• f° 351-363: goederen te Gestel, Reet, Waarloos en Rumst
• f° 364-372: inhoudstafel

- nr. 15: Grond- en inkomstenboek (renteboek), 1427, 1 deel3
in een wit kartonnen band ingebonden; bevatte oorspronkelijk 172 folio's, op papier en perkament in quarto; een klein deeltje (f° 113 – 128v) berust op het Archief van het Aartsbisdom Mechelen
• f° 1- f° 128) goederen en renten ingeschreven in topografische volgorde, gelijkaardig aan vorige renteboeken, nu met vermelding van het jaar van verkrijgen van de goederen en soms de betaalde prijs; op 30 April 1427 begonnen door de procurator, Jan van Helmont4; latere schrijvers hebben ook hier 29 namen van cijnsplichtigen veranderd, goederen bijgeschreven of doorstreept
• f° 129 - f° 144: Notabilia domus divers, bevattende allerlei aantekeningen over processen en moeilijkheden in verband met de administratie van de goederen, gevolgd door allerlei nota's over de administratie der bossen in Reet, Kontich, etc.; ingeschreven door de opvolgers van Jan van Helmont, voornamelijk door Jan Taets en Jan Set, in de jaren 1430-1440
• f° 145 - f° 148: 2 inhoudstafels; de eerste geeft een overzicht der verschillende kapittels in dezelfde volgorde als ze in het renteboek werden ingeschreven; de tweede tafel met de verschillende kapittels in alphabetische orde gerangschikt
• f° 149-157v (leeg)
• nieuw renteboek, waarschijnlijk opgesteld in de tweede helft van de 15e eeuw en beperkt tot Het Kiel
• f° 172 een korte inventaris uit 162 van al de renteboeken die de kartuizers op dat ogenblik bezaten; hieruit blijkt dat zij naast de reeds genoemde rentenboeken nog twee gelijkaardige boeken hadden van 1354 en 1366, beiden op perkament en in een boek samengebonden; verder moeten ze nog 5 of 6 zeer oude rollen over de renten binnen Antwerpen, buiten Antwerpen, Het Kiel en Boortmeerbeek gehad hebben, benevens 5 of 6 cijnsboeken op papier

- nr. 16: Register van goederen van het klooster in alfabetische volgorde van de plaatsnamen en met vermelding van de betaling der schulden, 1740-1769, 1 deel

- nr. 17: Manuaal van de huizen, hoeven, gronden, renten, enzovoort, in de omgeving van Antwerpen, 1731-1768, 1 deel

- nr. 18: Manuaal van hoeven, renten, cijnzen, gronden, enzovoort, buiten Antwerpen, te Oosmalle, Vlimmeren, Rijkevorsel, Ouwen, Grobbendonk enz.,1711-1753, 1 deel

- nr. 19: Goederen te Oostmalle, 1653, 18de eeuw, 2 stukken

- nr. 20: Register van onze landen in het Leus, met contracten, rekeningen, betalingen, enzovoort. De rekeningen betreffende tienden te Zwijndrecht en Melsele, [1491], 1650-1676,1 deel

- nr. 21: Twee manualen van gronden, hoeven, renten, tienden, enzovoort, onder Vlaanderen, Zwijndrecht, Melsele enz., 1713-ca.1734, 1732-ca. 1768, 2 delen

- nr. 22: Stukken betreffende goederen te Zwijndrecht en Melsele, 17de eeuw, 1 pak

- nr. 23: Stukken betreffende goederen te Zwijndrecht, 17de eeuw, 1 omslag

- nr. 24: Twee manualen van hoeven en renten “De bourcoishoven ende renten” onder Dilbeek, Brussel, Namen en Bergen, 1713-1735, 1731-ca. 1768, 2 delen

- nr. 25: Akte betreffende de molen “De Westmoer” in West-Vlaanderen, 16 juni 1646, 1 stuk

- nr. 26: Renten, 1640-1741, 1 omslag

- nr. 27: Rekeningen van de ontvangsten en uitgaven van de procureur van het klooster, 1776, 1780-1781, 1782, 4 katernen

- nr. 28: Staat van de verworven goederen en verplichtingen na de afschaffing van het klooster, 26 apr. 1783, 1 deel

- nr. 29: Inventaris van de archieven, 1779, 1 katern

- nr. 30: Cartularium van renten en goederen van de “Grote Kartuizer van Savoie in Brabant”, 1392-1536, 16de eeuw.1 deel5

- nr. 31: Charters betreffende het klooster Nazareth te Lier., niet gedateerd, 1 pak

- nr. 39: Manuaal van de goederen van de kartuizers van Antwerpen, evenals van hun renten onder Oostmalle, Vlimmeren, Rijkevorsel en Ouwen in het graafschap Grobbendonk, 1713,1 deel

- nr. 40: Stukken betreffende stichting der kartuizers van Antwerpen.; bevat ook documenten betreffende de schuldeisers van Mark Musien, 16de-17de eeuw, 1 deel

II. Kerkelijk archief

Fonds Kartuizers van Lier [in depot: Lier, Stadsarchief]
- nr. 1: Chartarium, bstaande uit 61 originele akten, waarvan 9 14de-eeuws en 28 15de-eeuws

- nr. 2: Diverse stukken van 15de tot 18de eeuw betreffende administratie van de goederen en privileges

- nrs. 3, 4, 5, 6: Registrum omnium bonorum, rekeningenboeken over de jaren 1561-1562, 1564-1565, 1569-1570, 1571-1572

- nr. 7: Register betreffende geldrentes uit de periode ca. 1610 en 1638-1639

- nr. 8: Goedereninventaris opgemaakt in 1765 met het oof op het aanmaken van figuratieve kaarten van alle bezittingen; voor een groot aantal percelen, verkocht tijdens de periode van de Franse overheersing, is de verkoopdatum vermeld

- nrs. 9, 10: Registers betreffende renteniers op Het Kiel gedurende de periode 1731-1783

- nrs. 11, 14: Ontvangstenboeken betreffende cijnsen en renten te Antwerpen en onmiddellijke omgeving uit de periode 1709-1720 en 1768-1787

- nrs. 12, 13: Goederen- en ontvangstenregisters (nrs. 12, 13) opgesteld rond 1735 en in 1760; aan het einde van elke register staan de ontvangen cijnsen genoteerd

- nr. 15: Cijnsen- en rentenboek opgesteld in 1753

- nrs. 16, 17, 18: Cijnsenboeken betreffende de periode 1674-1792

- nrs. 19, 20, 21: Registers opgesteld door de beheerder van de goederen na de opheffing van het klooster

- nr. 22: Obituarium vanaf 15de tot 18de eeuw in verschillende handen bijgewerkt6
• f° 1 – 122: kalendarium.
• f° 124-131: een tiental oorkonden.
• f° 132-139: lijst van weldoeners.

- nr. 23: Cartularium ingebonden in perkament en bevat 332 folio's waarvan de 24 eerste en 70 laatste op papier; de anderen op perkament; inhoudstafel vooraan (17de eeuws); voor het grootste gedeelte geschreven op het einde van de 16de eeuw; bevat uitsluitend akten van goederen en renten, die de kartuizers verkregen vóór de overplaatsing naar Lier en die zij in de tweede helft van de 16de eeuw nog bezaten; de meeste akten vindt men dan ook terug in het oude cartularium, slechts voor de periode 1485-1543 vindt men verschillende nog niet opgeschreven akten; anderzijds treft men vele oorkonden uit het eerste cartularium niet aan in het tweede, bijv. alle akten betreffende goederen en rechten, in Bergen-op-Zoom; na dit deel volgen nog 70 folio's op papier, die hoofdzakelijk oorkonden bevatten uit de 17e eeuw

- nrs. 24, 25: Ontvangstenboeken gelijkaardig aan nrs. 11 en 14, opgesteld in resp. 1720 en 1740

- nrs. 26, 28: Diverse stukken betreffende de administratie van de goederen uit de periode van de 17de en 18de eeuw

- nr. 27: Passio Dominica van de Vughtse kartuizer Jan van Haarlem, afkomstig uit diens profesklooster, werd overgebracht naar de KB Brussel, hs. IV 8577

III. Archief van het Feodaal hof van Mechelen

- Losse akten (nrs. 3, 5, 8, 14, 22, 27 en 33) betreffende feodale goederen die de kartuizers bezaten

IV. Provinciaal Archief

- Reeks A, nr. 87-5: goederen- en inkomstenstaat uit 1783 (nr. 87-5)
- Reeks B, bevattende aanplakbiljetten voor de verkoop van goederen daterende uit de periode na de opheffing

NB: nrs. 1-17 van het fonds Nationale Domeinen bevatten een index van genoemde affiches

2. Antwerpen, FelixArchief (Stadsarchief)

I. Ancien Régime, Stadsbestuur, Omliggende dorpen: Kiel

Werken
- nr. PK 1201: “Jaerboek der heerlijkheyd van den Kiele”, loopt over de jaren 1246-1787, met enkele losse nota's over 1789-1799, auteur: Jan-Baptist Van der Straelen8
- nr. PK 1202: “Beschrijving van het dorp en heerlijkheid van den Kiele”, is een eerste opstel van Jan-Baptist van der Straelen van zijn Kronijk van Het Kiel (zie PK # 1201)9

Archief van de Drossaard van Het Kiel, eredienst: 1548-1793 brieven, rekwesten, verorderingen
- nr. PK 1210: kopies van akten betreffende de heerlijke rechten van de kartuizers en de verkoop ervan aan de stad Antwerpen
- nr. PK 1223: toelating tot het bouwen van de kapel op de oude begraafplaats van de kartuizers (1548)10

Archief van de Schepenen van Het Kiel, Gerecht, Processen en vonnissen
-nr. PK 1284: Proces van de prior van de kartuizers van Lier, geïntimideerde, tegen notaris P. van Breuseghem, suppliant11
- nrs. PK 1285, PK 1286, PK 1289, PK 1292, PK 1294, PK 1295, PK 1301, PK 1303, PK 1304: processtukken waaruit betrokkenheid van de kartuizers blijkt

II. Private Archieven, Religie en levensbeschouwingen, Archieven van kerken en kloosters, Kerkelijke instellingen

Reguliere geestelijkheid te Antwerpen: mannenkloosters
- nr. KK 499: ridder Wouter van der List, die de heerlijkheid van Het Kiel aan de kartuizers heeft verkocht, verklaart, voor schepenen van Antwerpen, borg te blijven voor alle lasten en kommer die op deze heerlijkheid drukken, gedateerd 11 december 1410, twee schepenzegels12
- nr. KK 500: notariële akte waarin Jacob Gobbensone erfrenten te belope van 12 viertel rogge op goed te Oostmalle en drie stukken beemd aldaar schenkt aan de kartuizers van Antwerpen. Met vidimus van twee Antwerpse schepenbrieven van 7 april 1431, gedateerd 29 mei 1433, gevidimeerde akten in het Nederlands, geen notarieel merkteken13
- nr. KK 501: Aloud, abt van Sint- Michiel, vidimeert het charter van hertog Filips de Goede van 11 mei 1433, waarbij 7 schepenen in de heerlijkheid van Het Kiel worden gecreëerd, gedateerd 30 juni 1433, zegel ontbreekt14
- nr. KK 502: charter, waarvan zegel ontbreekt, gedateerd 6 oktober 1438!15
- nr. KK 503: hertog Filips de Goede vidimeert de oorkonde van 14 januari 1441, waarbij Jan De Coninc, rentmeester der domeinen van Antwerpen, Herentals en Lier, aan de kartuizers land in erf heeft gegeven op Het Kiel, tussen het klooster en de Schelde, gedateerd 22 juni 1441, hertogelijk zegel in perkamenten omhulsel16
- nr. KK 504: Claus Van Herlem, procurator van de kartuizers buiten Antwerpen17, ruilt met Dankaert De Moelnere, voor schepenen van Antwerpen, een erfrente van 1 gouden Antwerps schild voor een erfrente van 1 oud Frans schild, gedateerd 9 mei 1444, twee zegels waarvan één ontbreekt18
- nr. KK 505: Maximiliaan van Oostenrijk vidimeert de privileges van de kartuizers op Het Kiel, verleend door Filips de Stoute (augustus 1401), Antoon van Bourgondië (6 mei 1430), gedateerd 26 januari 1500, zegel ontbreekt19
- nr. KK 506: de kartuizers van Lier verkopen, voor schepenen van Antwerpen, de gronden op Het Kiel aan de stad Antwerpen, gedateerd 29 oktober1547, zegels ontbreken20
- nr. KK 507: register in 19e-eeuwse kartonnen band met afschriften van brieven van de heerlijkheid Het Kiel (1354) (1394) (1401) (1410) (1410) (1487); afschrift van charter van Philips de Goede over vererving van land op Het Kiel aan de kartuizers (1441); uittreksels uit het cijnsboek van de kartuizers (15e eeuw), uittreksel uit authentiek afschrift van het contract van 20 november 1540 waarbij de stad Antwerpen de heerlijkheid van Het Kiel heeft gekocht, betreffende vrijdom van consumpties; schepenbrief aangaande een bleekhof door de kartuizers verhuurd (1717); rekwest van de kartuizers aan de gouverneurs (1754) met 18e-eeuwse afschriften van het octrooi van de aartshertogen voor de kartuizers van Vucht om goederen te verkopen in de Verenigde Provinciën mits aankoop van nieuwe goederen in de Zuidelijke Nederlanden (1615); 18e-eeuwse lijst van goederen door de kartuizers verkocht in 1615; idem gekocht in 1615; stukken van de kartuizers van Lier (1551-1570); rekwest aan de magistraat van Antwerpen (1589-1590); periode 1354-179921
- nr. KK 508: bundel met onder meer een uittreksel uit stadsregister betreffende de koop door de stad van schorren op Het Kiel (1547) en een Maenboek van de boeken verkogt in het gesupprimeert klooster der paters Cathuysers binnen Antwerpen op 2-3 Mey 1785, periode 1547-178522
- nr. KK 509: bundel processtukken van de kartuizers van Lier tegen de stad Antwerpen (1678-1683) en van de kartuizers van Antwerpen tegen de stad Antwerpen (1578-1598) (1634-1636) (1695) en tegen de Facons (z.j.), periode 1578-169523

Reguliere geestelijkheid buiten Antwerpen: Lier Kartuizers
- nr. KK 1419: kwitantie voor 64 florijnen, afgeleverd door broeder Henricus Bruyne, prior van de kartuizers te Lier24, aan Joannes Merhout van de kartuizers bij Brussel25, 7 maart 154726
- nr. KK 1420: twee kwitanties voor de ontvangst van cijnzen

3. Brussel, Algemeen rijksarchief

- Conseil d'état, nrs. 1409: twee stukken
- Jointe des Amortissements, nrs. 262-264: stukken betreffende amortisatie van conventuele goederen in 1753
- Comite de la Caisse de Religion, nrs. 53, 63, 73 (113), 211, 280, 285, 424, 425: stukken betreffende de opheffing en daaropvolgende beheer van de goederen
- Commissariat gén éral civil, nr. 177: idem
- Conseil des Finances, nr. 8129: idem
- Conseil du Gouvernement Général, nrs. 1415 en 1416: idem
- Chambre des Comptes, nrs. 46394-46396, 46444, 46459, 46482, 48329-48335: idem
- Cartes et Plans manuscrits, nr. 623: plan van de kartuis (zie ook nr. 1170, stadsplan van Lier), nrs. 3075, 3076, 3077, 3078, 3080, 3081 en 3083: plannen van gronden en boerderijen van de kartuizers

4. Lier, Archief van Sint-Gummarus

Handschriften van de kanunnik Drymans

- nr. 126-3: kopie van 47 folios van een necrologium bijgehouden tot 1783, bevattende vele namen uit de 17de en 18de eeuw die niet in het hoger vermelde necrologium voorkomen
- nr. 126-5: gegevens m.b.t. de stichting en de problematische jaren 1578-1581
- nr. 126-13: Nederlandse vertaling van het gedeelte uit de statuten betreffende de conversen en donaten

5. Mechelen, Archief van het Aartsbisdom

Fonds Kartuizers

Het overgeleverde chartarium van de Kielse kartuizers omvat ongeveer 700 oorkonden van de 14de tot de 16de eeuw, waarvan het grootste gedeelte bewaard te Mechelen in het Fonds Kartuizers van het aartsbisschoppelijk archief.