Historisch overzicht van de kartuizerregel

A. De Consuetudines van Guigo geschreven tussen 1121 en 1127/28

B. Supplementen op de Consuetudines
1. Collecties die als een eigenlijk toevoegsel op de Consuetudines kunnen worden beschouwd: 43 artikels over de liturgie, verdeeld in twee groepen van resp. 26 en 17 artikels en geordend volgens het schema van de Consuetudines. Geschreven tussen 1125 en 1142 door Sint Anthelmus (dom C. Le Couteulx) of Guigo zelf (dom I. Jaricot).
2. Hierbij sluit een collectie aan geordend in 9 hoofdstukken die een systematisering van voornoemde 26 artikels is. Geschreven door Sint Anthelmus (?) in 1135 (?).

C. Documenten en collecties die, uitgaande van de Consuetudines van Guigo, een verder voortgaande wetgeving zijn
1. Statuta van Basilius: een collectie in 46 hoofdstukken (met een bijvoegsel over het Algemeen Kapittel) en 29 artikels met decreten van het Algemeen Kapittel. Gedateerd 1170 (volgens dom I. Jaricot: de echte gebruiken van Sint Anthelmus, en dus geschreven in 1142).
2. Collectie van 115 artikels, inhoudende decreten van het Algemeen Kapittel tussen de jaren 1171 (of reeds 1155, volgens dom I. Jaricot) en 1180.
3. Collectie van dom Jancelinus, gedateerd 1222. N.B. Vanaf 1180 tot 1222 is er een leemte. Maar Jancelinus verwerkt deze verloren decreten in zijn collectie.
4. Collectie van 232 artikels, inhoudende decreten van de Algemene Kapittels tussen 1223 en 1260.
5. De reformatione van dom Bernardus de la Tour, gedateerd 1248. Dit traktaat is met een beperkte opzet een reactie tegen bepaalde misbruiken.

D. Antiqua Statuta van dom Riffier, gedateerd 1260, goedgekeurd 1271
Hierin zijn verwerkt: de Consuetudines van Guigo, de statuten van Basilius, de colletctie van Jancelinus en de 232 decreten na Jancelinus uitgevaardigd. Vanaf 1271 zijn de Statuta Antiqua het enige officiële wetboek. De Consuetudiens van Guigo blijven een gezaghebbend traditiedocument, maar zijn nu geen officiële regel meer.
Supplementen op de Statuta Antiqua, met steeds weer nieuwe decreten van de Algemene Kapittels.
1. Nova Statuta van dom Guillaume de Raynald, gedateerd 1368.
2. Tertia Compilatio van dom François du Puy, gedateerd 1509.
Vanaf 1271 tot 1581 ligt de Kartuizerregel verspreid in drie documenten: de Antiqua Statuta en hun twee supplementen, zijnde de Nova Statuta en de Tertia Compilatio . Guigo's Consuetudines blijven nog steeds een eerbiedwaardig getuigenis van de oorspronkelijke gewoonten, maar zijn – zoals gezegd – geen regel meer.

E. Nova Collectio van dom Bernard Carasse, gedateerd 1571, goedgekeurd 1581
Hierin zijn verwerkt tot één geheel: de Antiqua Statuta, de Nova Statuta, de Tertia Compilatio, de decreten der Algemene Kapittels uitgevaardigd na 1509. De Nova Collectio is nu het nieuwe wetboek. De Statuta Antiqua vervallen dus als zodanig.
Edities van de Nova Colletio:
1581, 1681 (door dom Innocent le Masson), 1688 (de editio Romana, door de goedkeuring 'in forma specifica' van paus Innocentius XI in zijn bul Iniunctum nobis), 1736, 1879, 1924 (door dom Jacques Mayaud die onder een nieuwe titel de Statuta Ordinis Cartusiensis in overeenstemming bracht met de nieuwe Codex; ze werden opnieuw 'in forma specifica' goedgekeurd door paus Pius XI in zijn bul Umbratilem).
Het Ordinarium, dat reeds sinds 1582 apart werd uitgegeven maar nog integraal deel bleef uitmaken van de Statuta, werden van deze nu gescheiden en er buiten geplaatst. In strikte zin is deze editie van 1924 geen zesde uitgave van de Nova Collectio te noemen.

F. Statuta Renovata
Zij kwamen tot stand na het Tweede Vaticaans Concilie. Een eerste maal goedgekeurd door het Algemeen Kapittel in 1971 (Citekey: Statuta...1971 niet gevonden) werden zij definitief, na herziening conform de richtlijnen van het Kerkelijk Wetboek van 1983, door het Algemeen Kapittel van 1989 bekrachtigd.

© Frans Hendrickx.

Literatuur1
[Achten 1984a] [Alberzoni 2002] [Aerden & Peeters 2012]

[Blüm 1983d]

[Clark 2003] [Clark 2007a] [Clark 2012] [Concioni 2007] [Cygler 2004] [Cygler 2005]

[De Grauwe 1984c] [De Meyer & De Smet 1951] in het Frans vertaald: [De Meyer & De Smet 2013] [De Meyer & De Smet 1953] [Dubois 1986a]

[Hogg 1970] [Hogg 1978] [Hogg 1989b] [Hogg 1989c] [Hogg 1989d] [Hogg 1989e] [Hogg 1989h] [Hogg 1992a] [Hogg 1992b] [Hogg 1992c] [Hogg 1992d] [Hogg 1992e] [Hogg 1992f] [Hogg 1992g] [Hogg 2006e] [Hogg 2015] [Hogg 2016b] [Hubert 1943]

[Jaricot 2014a] [Jaricot 2014b] [Jaricot 2014c] [Jaricot 2014d] [Jaricot 2014e]

[Laporte 1962] [Laporte 1965] [Laporte 1967] [Laporte 1970] [Laporte 1971] [Laporte 2001a] [Lebrun 2007b]

[Niederkorn-Bruck 2002]

[Ordinarium 1999]

[Peeters 2015] [Peeters & Aerden 2011] [Poisson 1961] [Poisson 1992]

[Ray 1942] [Ray & Mouton 1942]

[Schmitz 1995] [Statuta Renovata 1971] [Statuts et tradition 1980]

[Van Dijk 1990]

  • 1. Bij dit overzicht worden ook de studies ondergebracht die betrekking hebben de andere rubrieken van dit menuonderdeel.